Son xəbərlər:
Azərbaycanın Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Bakının Kürdəxanı qəsəbəsində olub                        Sabahın HAVA PROQNOZU açıqlandı                        Afaq Bəşirqızı Musiqili Teatrda pərəstişkarları ilə görüşəcək                        Prezident Sabunçu dəmir yolu vağzalının açılışında iştirak etdi - MARAQLI FOTOLAR                        Bakının bu ərazisində su olmayacaq                        Ramazan ayının 16-cı gününün DUASI                        Prezident "ASAN xidmət" mərkəzinin tikintisinin başa çatdırılmasına 20 milyon manat ayırdı                        “Qırmızı Körpü” gömrük postunun rəisi işdən uzaqlaşdırıldı - RƏSMİ                        Nazir müavini: “Diqlas”dakı 460 sahibkarın problemi həll edilib”                        Mehriban Əliyeva və qızı ziyarətgahda - Foto                        Ordumuz 10 minlik heyətlə savaşa başladı - Video                        Sabaha olan hava proqnozu açıqlanıb                        Bu gün futbol üzrə Azərbaycan kubokunun qalibi müəyyənləşəcək                        Səsimdə problem oldu – Çingizdən ilk açıqlama                        Ermənistan silahlı qüvvələri atəşkəs rejimini 22 dəfə pozub                        Novxanıda yanğın: 5 nəfər xilas edildi                        “Avroviziya-2019”un qalibi müəyyənləşib - VİDEO                        “Eurovision 2019” beynəlxalq mahnı müsabiqəsinin finalına start verilib                        Ticarət mərkəzində baş vermiş yanğın söndürülüb                        Prezident icra başçısını təltif etdi                        Bakıda ticarət mərkəzində yanğın: 4 nəfər yaralandı                        Məktəblilərə geyim mədəniyyətimizin tarixi haqqında məlumat verilib                        İlham Əliyev Hüseyn İbrahimovla bağlı sərəncam imzaladı                        Ədəbiyyat Muzeyinin Aran regional filialında “Açıq qapı” günü                        İranda qum fırtınası başlayıb                        Azərbaycan dünyanın ən çox islahat aparan ölkəsidir                        Sabah 35 mindən çox abituriyent imtahan verəcək                        Laçının işğalından 27 il ötür                        Ramazan ayının on üçüncü gününün – DUASI VƏ TƏQVİMİ                        Prezident İlham Əliyev Ukraynanın Azərbaycanda yeni təyin olunmuş səfirinin etimadnaməsini qəbul edib.                       
Xəbər lenti
 
21-may-2019 / ( 13:20 )
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
18-may-2019 / ( 19:11 )
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
17-may-2019 / ( 11:07 )
 
 
 
 
 
 
 
 
 
16-may-2019 / ( 14:02 )
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Tarix: 10-05-2019, 12:29
Azərbaycanın iqtisadi müstəqilliyini təmin edən ümummilli lider

Cahan MƏMMƏDOV,
Meliorasiya və Su Təsərrüfatı ASC-nin aparat rəhbəri


Bəşəriyyətin uzunmüddətli təcrübəsi göstərir ki, hər bir xalqın tarixi inkişafında liderlərin özünəməxsus rolu olmuş və bu rol bir çox hallarda həlledici xarakter daşımışdır. Böyük keçmişə, köklü dövlətçilik ənənələrinə malik olan Azərbaycan xalqının da tarixi bu baxımdan istisnalıq təşkil etməmiş, xalqımızın bu günə qədərki tarixi inkişafında da dahi, müdrik və qəhrəman övladlarının rolu bir çox hallarda həlledici olmuşdur. Şübhəsiz ki, bu, bir tərəfdən Azərbaycan xalqının dahi şəxsiyyətlər yetişdirmə potensialının göstəricisi olduğu halda, digər tərəfdən də onun tarixin həlledici məqamlarında düzgün liderləri seçə bilmə qabiliyyətindən xəbər verir. Ümummilli lider Heydər Əliyev də məhz Azərbaycan xalqının yetişdirdiyi və həlledici məqamlarda taleyini əmanət etdiyi dahi, qüdrətli və məğlubedilməz şəxsiyyətlərdən biridir.

Liderlərin bir ölkənin tarixindəki rolu müxtəlif aspektlərdən qiymətləndirilə bilər. Ancaq iki sahə var ki, həmin sahələrdə gördüyü işlər, tətbiq etdikləri yeniliklər onların xalqın tarixi yaddaşında əbədi həkk olunmasında mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bunlardan birincisi iqtisadiyyat, ikincisi isə təhsildir. İqtisadiyyat xalqın maddi inkişafını, təhsil isə mənəvi inkişafını təmin edən başlıca sahədir. Heç şübhəsiz ki, Azərbaycan xalqının ümummilli lideri Heydər Əliyevin xalqımızın inkişafındakı rolundan danışarkən də, ilk növbədə onun bu iki sahədə gördüyü işlərə, həyata keçirdiyi islahatlara diqqət yetirmək, onların əhəmiyyətini anlamağa çalışmaq zəruridir.
Heydər Əliyevin Azərbaycan iqtisadiyyatının, təhsilinin inkişafı istiqamətində gördüyü işlərin öyrənilməsi, şübhəsiz ki, təkcə müstəqillik dövrü ilə məhdudlaşdırıla bilməz. O, hələ Azərbaycana rəhbərlik etdiyi 1969-1982-ci illər arasında bu sahələrdə bir çox uzaqgörən addımlar atmışdır ki, onların nəticələrindən bu gün də Azərbaycan bəhrələnməkdədir. Müstəqil Azərbaycanın iqtisadiyyat və təhsil sahəsində əldə etdiyi nailiyyətlərin mühüm dərəcədə Heydər Əliyevin Sovet dönəmində bu sahələr üzrə ölkədə formalaşdırdığı potensiala əsaslanması danılmaz həqiqətdir. Belə ki, ulu öndər Sovet dövründə Azərbaycanın rəhbəri olduğu müddətdə ölkəmizin sürətli inkişafı naminə kompleks proqramlar işlənib həyata keçirilmiş, kənd təsərrüfatının inkişafında böyük uğurlar əldə edilmiş, sənayedə struktur islahatları aparılmış, yeni sənaye sahələri yaradılmış, başlıca sənaye sahələrində, xüsusilə də maşınqayırma, kimya və neft-kimya, əlvan metallurgiyada yenidənqurma işləri aparılmış, neft emalı, energetika, qara metallurgiya və dağ-mədən sənaye sahələrində isə mühüm dərəcədə artıma nail olunmuşdur. Heç də təsadüfi deyil ki, həmin illərdə Azərbaycanda istehsal olunan 350 adda məhsul dünyanın 65 ölkəsinə ixrac olunmuşdur.
Ulu öndər, o illərdə inkişaf edən iqtisadiyyatın artan kadr ehtiyacını təmin etmək məqsədilə təhsilə də xüsusi önəm vermişdir. Məhz onun yorulmaz və gərgin əməyi nəticəsində ölkədə orta ümumtəhsil məktəbləri şəbəkəsi bir neçə dəfə genişləndirilmiş, kənd məktəblərinin infrastrukturu ciddi şəkildə yaxşılaşdırılmış, beş yeni ali təhsil müəssisəsi açılmış və ali təhsil alanların sayında ciddi artım baş vermişdir. Bu istiqamətdə atdığı mühüm və uzaqgörən addımlardan biri də məhz hər il yüzlərlə Azərbaycan gəncini Sovet İttifaqının o dövrdəki ən nüfuzlu ali təhsil ocaqlarında təhsil almağa göndərməsi olmuşdur ki, bu da milli kadr potensialının formalaşması baxımından fövqəladə əhəmiyyət daşımışdır. Şübhəsiz ki, ümummili lider Heydər Əliyev Sovet dövründə bu addımları atarkən Azərbaycanın bir gün müstəqil olacağını da düşünürdü və həmin dövrə hazırlaşmağın zəruri olduğunu dərk edirdi. Təsadüfi deyil ki, illər keçdikdən sonra o, həmin dövrdə Azərbaycanda həyata keçirdiyi işlər haqqında bu mühüm ifadələri işlətmişdir: “Bəli, mən bu işləri görərkən həm də gələcək müstəqil Azərbaycan üçün fəaliyyət göstərirdim və gələcək müstəqil Azərbaycan dövlətinin əsaslarını yaradırdım”.
İllər keçdi, Heydər Əliyevin arzuları reallığa çevrildi, Azərbaycan Sovet əsarətindən qurtularaq müstəqil oldu, ancaq bu dəfə də mahiyyətcə yeni və çox böyük çətinliklərlə qarşılaşdı. Belə ki, o dövrdə gənc Azərbaycan dövlətinin qarşısında demokratik dövlət quruculuğunu hədəfləyən siyasi transformasiya və azad bazar iqtisadiyyatının formalaşdırılmasını hədəfləyən iqtisadi transformasiya proseslərini uğurla həyata keçirmək kimi iki yetəri qədər çətin vəzifə dayandığı halda, bunlara daha ağrılı və mürəkkəb bir vəzifə olan üçüncüsü də əlavə olundu - ərazi bütövlüyünü təmin etmək. Şübhəsiz ki, heç bir gənc dövlət bu üç vəzifəni paralel şəkildə və uğurla həyata keçirə bilməz və gənc Azərbaycan dövləti də bu baxımdan istisna olmadı. Belə ki, Azərbaycan müstəqilliyinin ilk illərində nəinki bu istiqamətlərdə uğurlar əldə etdi, hətta müstəqilliyini itirmək təhlükəsi ilə üzləşəcək qədər dərin sosial-iqtisadi və hərbi-siyasi böhrana yuvarlandı. Ancaq Azərbaycan xalqı bu dəfə də müdriklik nümayiş etdirdi və onu bu dərin və bir çox cəhətləri ilə çıxılmaz görünən böhrandan qurtaracaq liderini - Heydər Əliyevi - seçərək hakimiyyətə gətirdi.
Ümummilli liderin 1993-cü ildə ikinci dəfə Azərbaycanda hakimiyyətə qayıdışı o dövrdə respublikadakı dərin sosial-iqtisadi böhranın, ölkənin parçalanması və müstəqilliyinin itirilməsinə yönəlmiş proseslərin qarşısının alınmasında ciddi dönüş yaratdı. Qısa müddət ərzində ulu öndər Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə iqtisadi sabitləşdirmə proqramı həyata keçirildi, ölkədə ÜDM-nin sürətlə azalması və hiperinflyasiya proseslərinin qarşısı alındı, maliyyə və iqtisadi sabitlik əldə edildi. İqtisadiyyatda stabillik əldə edildikdən sonrakı dövrdə Heydər Əliyevin bu sahədəki fəaliyyətinin əsas prioritetləri siyasi və iqtisadi islahatlar, o cümlədən də aqrar islahatlar, bazar iqtisadiyyatının formalaşdırılması, Azərbaycanın dünya iqtisadiyyatına inteqrasiyası və iqtisadi inkişafının təmin edilməsi olmuşdur. O, bu haqda fikirlərini belə ifadə etmişdir: “Biz respublikamızda hüquqi-demokratik dövlət qurmaq yolu ilə gedirik. Bu, dövlət quruculuğunda, siyasi sahədə strateji yolumuzdur. Bununla çox sıx əlaqədə olan ikinci sahə iqtisadiyyatın demokratik yollarla idarə edilməsidir, yəni iqtisadiyyatda demokratik islahatlar aparılması, bazar iqtisadiyyatı yoludur. Bütün bunlar kompleks şəkildə respublikamızı gələcəyə aparan yollar, istiqamətlərdir”.
Heydər Əliyevin iqtisadi strategiyasının mühüm elementi heç şübhəsiz ki, neft strategiyasıdır. Ümummilli lider o dövrdə neft amilindən Azərbaycanın siyasi və iqtisadi müstəqilliyinin təmin edilməsi, həmçinin də gələcək iqtisadi inkişafının real zəminin yaradılması istiqamətində çox böyük ustalıqla istifadə etmişdir. Heydər Əliyev Azərbaycanın əsas neft yataqlarının dünyanın nüfuzlu neft şirkətləri ilə birlikdə hasilatın pay bölgüsü prinsipi əsasında işlənməsini nəzərdə tutan “Əsrin müqaviləsi”nin 1994-cü ildə imzalanmasına nail oldu. O zaman ümummilli lider Heydər Əliyev bu hadisəni belə qiymətləndirirdi: “Biz bu müqaviləni imzalamaqla Azərbaycan Respublikasının suveren hüquqlarının bərpa olduğunu, Azərbaycanın tam müstəqil dövlət olduğunu, xalqımızın öz sərvətlərinə özünün sahib olduğunu bütün dünyaya bir daha nümayiş etdiririk”. Təxminən 30 illik dövrü əhatə edən bu müqavilənin imzalanması ilə bir tərəfdən Azərbaycan iqtisadi və siyasi müstəqilliyini təminat altına almış oldu, digər tərəfdən isə Qərb sərmayəsi 70 ildən sonra yenidən bölgəmizə, Xəzər hövzəsinə əsaslı şəkildə giriş imkanı əldə etdi.
Heydər Əliyevin neft strategiyası təkcə Azərbaycanın neft yataqlarının işlənməsini əhatə etmirdi, eyni zamanda da çıxarılan neftin dünya bazarına daşınması marşrutlarını müəyyən edirdi. Ulu öndər Azərbaycanın strateji maraqlarına daha uyğun olan Bakı-Tbilisi-Ceyhan əsas ixrac boru kəmərini reallığa çevirə bildi. Heydər Əliyevin neft strategiyası “soyuq müharibə”dən sonrakı dövrdə təkcə Azərbaycanın deyil, eyni zamanda da bütövlükdə Avrasiyasının geoiqtisadi və geosiyasi xəritəsini müəyyən edən faktorlardan birinə çevrildi. Heç də təsadüfi deyil ki, elə bu kimi amilləri, eləcə də “Böyük İpək Yolu”nun bərpasına yönəlmiş fəaliyyətini nəzərə alan böyük Qırğız yazıçısı Çingiz Aytmatov ümummilli lider haqqında bu fikirləri işlədir: “Heydər Əliyev XX əsrin görkəmli liderlərindən biri kimi müasir demokratik Avrasiyanın yeni tarixinin bugünkü qurucularındandı”.
Heydər Əliyevin iqtisadi islahatlar strategiyası bütövlükdə komanda iqtisadiyyatının azad bazar iqtisadiyyatı ilə əvəzlənməsini nəzərdə tuturdu. Azərbaycanda iqtisadi sabitləşmə əldə edildikdən sonra onun rəhbərliyi ilə həyata keçirilən torpaq islahatı, kolxoz və sovxozların islahatı, qiymətlərin, ticarətin və valyuta rejiminin liberallaşdırılması, özəlləşdirmə, maliyyə, bank, vergi, gömrük, sığorta-pensiya, səhiyyə və təhsil sistemlərinin yenidən qurulması, azad sahibkarlığın normativ-hüquqi bazasının formalaşdırılması kimi tədbirlər nəticəsində ölkədə bazar iqtisadiyyatına keçid prosesi mühüm dərəcədə reallaşdırıldı və sosial-iqtisadi həyat yeni iqtisadi sistemin tələbləri əsasında fəaliyyət göstərməyə başladı. Ulu öndər iqtisadi islahatlar prosesini mühüm dərəcədə reallaşdırdıqdan sonra ölkədə bütövlükdə sahibkarlığın inkişafı və iqtisadiyyatın ayrı-ayrı sahələrinin dirçəldilməsi məqsədilə mühüm dövlət proqram və konsepsiyalarını da qəbul etdi.
Azərbaycanda azad bazar iqtisadiyyatının formalaşdırılmasına çalışan Heydər Əliyev heç şübhəsiz ki, bu prosesin dünya iqtisadiyyatından təcrid olunaraq uğurla davam etdirilməsinin mümkün olmadığını da bilirdi və bu baxımdan iqtisadiyyatın açıqlıq səviyyəsinin yüksəldilməsinə xüsusi əhəmiyyət verirdi. Ulu öndərin bu haqda fikirləri təcrübəli bir iqtisadçı alimin fikirləri qədər aydın və konkret idi: “Dünyada getdikcə artan qarşılıqlı asılılıq, dünya iqtisadiyyatının birləşməsi, reginlaşması XX əsrin sn mərhələsinin fərqləndirici xüsusiyyətlərindəndir. Heç bir ölkə, ən böyük bir ölkədə yalnız öz çərçivəsində iqtisadiyyatını lazımi səviyyədə inkişaf etdirə bilməz”. O, elə bu məntiqdən hərəkət edərək Azərbaycan iqtisadiyyatını xarici ticarət və xarici investisiya əlaqələri, həmçinin də beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlıq və beynəlxalq iqtisadi nizama inteqrasiya yolu ilə dünya iqtisadiyyatının ayrılmaz bir parçasına çevirməyə çalışırdı. Məhz müstəqil Azərbaycana onun rəhbərlik etdiyi dövrdə ölkənin həm xarici ticarət dövriyyəsi, həm də qarşılıqlı investisiya axınları mühüm dərəcədə genişlənmişdir. Ümumilikdə, Heydər Əliyevin sabitləşdirmə, islahatlaşdırma, dünya iqtisadiyyatına inteqrasiya, ssial-iqtisadi inkişaf və xalqın rifahının yüksəldilməsi istiqamətlərini əhatə edən bu iqtisadi strategiyası Azərbaycanın yeni iqtisadi inkişaf modelini formalaşdıran uğur strategiyası kimi də qiymətləndirilə bilər.

Bu gün əsası ümummilli lider Heydər Əliyev tərəfindən qoyulan və bütün zamanlarda Azərbaycanın tərəqqisi üçün aktual və müasir olan inkişaf strategiyası onun layiqli davamçısı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir. Məhz bu strategiyanın 2003-cü ildən sonra uğurla davam etdirilməsi nəticəsində ölkəmizdə makroiqtisadi sabitlik qorunub saxlanılmış, iqtisadiyyatın diversifikasiyası həyata keçirilmiş, qeyri-neft sahələrinin və regionların inkişafı sürətlənmiş, strateji valyuta ehtiyatları dəfələrlə artmış və ondan səmərəli istifadə təmin olunmuş, sahibkarlığa dövlət dəstəyi güclənmiş, təhsil və digər sosial sahələrin inkişafı davam etmiş və əhalinin rifahı davamlı olaraq yaxşılaşmışdır. Ötən dövr ərzində Azərbaycanın beynəlxalq əlaqələri mühüm dərəcədə genişlənmiş, beynəlxalq aləmdə nüfuzu güclənmiş və Cənubi Qafqazın lider dövləti kimi öz mövqeyini qoruyub saxlamışdır.
Ümummilli lider Heydər Əliyevin və onun ideyalarının Azərbaycanın inkişafındakı rolunu ən yaxşı şəkildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev bu sözlərlə ifadə etmişdir: “Heydər Əliyev bütün zamanlarda, bütün dövrlərdə Azərbaycan xalqına ləyaqətlə xidmət etmişdir. Azərbaycanın müstəqilliyinin əbədi, dönməz olmasında, iqtisadi potensialının möhkəmlənməsində, bölgədə və dünyada nüfuzunun artmasında onun müstəsna xidmətləri var. Hazırda bu siyasət davam etdirilir. Bu gün Heydər Əliyev bizimlə deyil, ancaq onun siyasəti yaşayır, onun qurduğu müstəqil Azərbaycan yaşayacaqdır”.


Ana səhifəyə qayıt

Axtariş

Təqvim
«    May 2019    »
BeÇaÇCaCŞB
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031